Trip to Kenia
Trip to Kenia
Trip to Kenia

Welkom op de website van de stichting  BE-COME. Er is weer een groep op reis naar Kenia, om daar een bezoek te brengen aan de projecten bij Boma Letu. Hieronder zal de voorzitter (Matthieu) een blog bijhouden van de reis. Klik hier om naar de reguliere homepagina te gaan.

Reis naar Kenia

Op maandag 13 januari zullen we met 11 mensen vertrekken voor een reis naar Kenia. Een onderdeel van deze reis zal ook een bezoek aan de projecten bij Boma Letu zijn. In deze blog wordt u op de hoogte gehouden van de vorderingen van de reis.

Donderdag 2 januari, Nederland

Trip to Kenia

Goede Voornemens


Take-off, we zijn onderweg naar Nairobi, een vlucht van acht uur, naar een land dat mij aan het hart gaat. Ik heb een haat-liefde verhouding met Kenia. Het is een prachtig afwisselend land. Niet voor niets beschreven als de tuin van Eden door ontdekkingsreizigers en kolonisten in de 19e/20e eeuw. Maar inmiddels goed vervuild door toeristen en Kenianen zelf. Een land met veel culturele tradities van de veertig stammen die in verhouding vreedzaam samenleven, het grootste deel van de tijd. Een traditie en cultuur die voor mij soms onnavolgbaar is; die zich moeiteloos aanpast aan het westerse kapitalisme en het, blijkbaar, inherente verschil tussen arm en rijk. Een land waar toekomstkansen zwaar afhankelijk zijn van de rijkdom en positie van je ouders of familie.

In mijn ogen is iedereen verschillend van en gelijk aan elkaar. Ieder mens verdient dan ook in ieder geval één gelegenheid om haar/zijn toekomst te realiseren: zelfredzaam te worden. Zelfredzaamheid: het sleutelwoord, hetgeen we willen bereiken bij de gemeenschap(pen) die we ondersteunen. De reden voor onze inspanningen bij het project Boma Letu en het stopzetten van het project Grace4Needy.

Nu ik eraan terugdenk was 2019 een bewogen jaar. De beslissing te stoppen met Grace4Needy en het managen van de reacties als absoluut dieptepunt. Aan de andere kant een jaar met veel hoogtepunten: zoals de realisatie van de waterpomp bij Boma Letu.

2019 is echter voorbij en 2020 ligt open, wat gaat dit jaar brengen, wat gaat deze reis brengen in ervaringen, in ups en downs? Op de planning staat in ieder geval de realisatie van een medisch centrum, de biogas digester en…BomAcademy. Dromen die langzaamaan werkelijkheid worden. Ik kijk uit naar het weerzien, naar de nieuwe ervaringen die deze reis en deze groep ongetwijfeld gaan brengen. Benieuwd naar wat het veelzijdige Kenia nu in petto heeft. Immers: al de facetten van natuur en mensheid zijn aanwezig.

De stoelriemen moeten vast, de landing wordt ingezet.


Maandag 13 januari, Nairobi

Trip to Kenia

Reizen naar traditioneel erfgoed


We zijn geland in Nairobi, de reis kan beginnen. Op het vliegveld worden we opgepikt door onze chauffeurs: Mickael en Paul. Maureen, Onze Keniaanse reiscoördinator is er ook bij. Alledrie vertrouwde gezichten. We vermijden zo onnodige lekke banden en dat we niet al te erg afgezet worden bij de hotels. In Kenia ben je als blanke voor een groot aantal mensen een wandelend dollarteken. Daar zit een hele historie achter. Dat maakt dat ik er enigszins begrip voor heb, maar wat gelijk ‘vriendschappelijke’ relaties bemoeilijkt. Ik merk echter dat met de mensen waarmee wij contact hebben de relatie zich verdiept, een mooie ontwikkeling.

Na het weerzien en de kennismaking gaan we direct op weg naar de Masai Mara. 261 kilometer van Nairobi via Narok naar de Masai. Het lijkt weinig, maar we zullen er alsnog 9 uur over doen. Het laatste stuk is onverhard en met de vele regen van de afgelopen tijd wordt dat een ‘blij-dat-ik-glij’ partij. Om half vier komen we een opstopping tegen. Een aantal matatus zit vast in de modder en niemand kan er meer langs. Na een heroïsch moddergevecht, kunnen onze chauffeurs de bussen verlossen uit een 11-uur durend verblijf in de modder. Vervolgens racen, of glijden we over het laatste deel van het traject en om 17.15 uur komen we aan.

Aangekomen, bezoeken we de naburige Masai. Zij verwelkomen ons met een traditionele openingsdans waarin een aantal van ons enthousiast participeren. Daarna krijgen we een rondleiding in de ‘kraal’ en maken kennis met hun manier van leven.

De Masai is de laatste stam in Kenia die vasthoudt aan hun eigen cultuur, met uitzondering van het roven en het doden van vijandige stammen. Hun gebruiken blijven zo behouden voor de toekomst, zoals de ‘Moran’, het leven in de rimboe, de traditionele kleding. Maar ook de besnijdenis van zowel jongens als meisjes en de beperkte rechten van vrouwen. Is het dan goed dat de Masai dit cultureel erfgoed mogen behouden? Ergens vind ik het bewonderenswaardig dat ze niet toegeven aan de ‘westerse cultuur’. Tegelijkertijd vind ik aspecten verschrikkelijk. Het is dan (te?) makkelijk om te veroordelen. Het blijft (te?) moeilijk om te begrijpen en vanuit dat begrip menselijke verandering teweeg te brengen. Tradities horen te verrijken, niet te verarmen.


Dinsdag 14 januari, Ol Moran

Safari


De zon komt op in de Masai Mara. Twee landrover cruisers maken zich op voor een dag wild spotten in het één-na-grootste natuurpark van Kenia. Leeuwen, olifanten, giraffes en, als we geluk hebben: luipaard en zwarte neushoorn. Het is fantastisch in de Masai Mara te rijden. De uitgestrektheid, de manier waarop licht en schaduw over de vlakte bewegen, de dieren als stippen in het landschap. Ik ben dankbaar dat ik dit kan doen, het kan delen met anderen.

Toch merken Teun en ik dat er minder dieren zijn: gnoes, zebra’s, waterbuffel. Waarschijnlijk op trek naar de Serengeti? Maar die trek is ook kleiner, kleiner dan een eeuw geleden, toen de kolonisatie in de kinderschoenen stond en er kuddes in de tienduizenden waren. De grootte van de kuddes van toen heeft moeten wijken voor onze plantages, vee, huizen; kortom onze beschaving. Hadden wij de tuin van Eden niet met rust moeten laten? We zijn er niet voor niets ooit uitgezet. Waarschijnlijk wel, maar het schip is gevaren. Gelukkig is het schip nog niet gezonken en wordt het wild beschermd in de nationale parken van Kenia. We mogen dankbaar zijn dat we tegenwoordig nog plaatjes in plaats van kogels kunnen schieten van deze mooie wereld. Onze gamedrive is succesvol, bijna alles gezien. Alleen het luipaard en de neushoorn blijven ongrijpbaar, maar dat is ook de charme van safari.


Woensdag 15 januari, Massai Mara

Trip to Kenia
Trip to Kenia

Ervaringen onderweg


Vandaag reizen we vanuit de Masai Mara naar Kakamenga, een negen uur durende reis van 260 kilometer, via Narok, Kericho en Kisumu. Door het gebied van vijf verschillende stammen: Masai, Kalenjil, Kisii, Lugha en Luos. Vijf van de twee-en-veertig stammen die Kenia rijk is. Het is bijzonder dat de verschillende stammen in Kenia relatief vredig met elkaar samenleven, ondanks de rechtlijnige grenzen van het koloniale tijdperk. Te meer als je het afzet tegen naburige landen zoals: Somalië, Sudan en Rwanda.

Het enige onderwerp dat de stammen echt kan verdelen zijn verkiezingen. In het verleden heeft dat geleid tot geweld en de nodige moorden, getuige de achtergrond van sommige kinderen op ons project. De huidige president Uhuru Kenyatta lijkt daar niet onschuldig in te zijn, getuige het strafproces bij het Internationaal Strafhof in Den Haag in het verleden. Echter, het verleden laten de Kenianen liever voor wat het is ten faveure van toekomstige welvaart.

De relatieve rust lijkt de welvaart goed te doen, als je de welvaart van een land mag aflezen aan de kwaliteit van de wegen. Die worden steeds beter en dat betekent minder hobbelen, waarvoor mijn lichaam dankbaar is.

We vertrekken via een weg die door het National Park heen loopt. We kunnen daarom ook vandaag nog genieten van giraffes die onze weg herhaaldelijk blokkeren, top op de hoofdweg buiten het park aan toe. Onderweg is er tijd voor het uitwisselen van ervaringen en levendige discussie. Vooral nadat we vier keer meer betaald hebben voor de koffie onderweg. Als toerist in Kenia betaal je nu eenmaal meer. De lokale bevolking zal per definitie proberen zoveel mogelijk aan je te verdienen. Aan de andere kant, de koffie was mij vandaag die twee euro waard, dus waarom doe ik er moeilijk over?

Inmiddels rijden we door glooiende heuvels met theeplantages. De uitzichten hebben iets weg van een tropisch zwitsers landschap, zo anders dan het uitgestrekte landschap van de Masai Mara. Onderweg in Kenia is elke keer weer een ervaring, de afwisseling van arm en rijk, structuur en chaos, activiteit en apathie: en alles wat je onderweg of op de weg (koeien, giraffes, kruiwagens) tegenkomt. Het zijn deze visuele indrukken, die zo moeilijk met een pen te beschrijven zijn, welke elke doorreis in Kenia bijzonder maakt.

Om 16.30 uur komen we aan, moe van alle indrukken. Morgen wacht ons Kakamenga rainforest en Boma Letu.

Donderdag 16 januari, Kakamega

Trip to Kenia

Biologielessen en projectsucces


Kakamenga rainforest, het laagste laagland oerwoud in Oost-Afrika. Vroeger strekte het oerbos zich uit van de oostkust naar de westkust van Afrika. Inmiddels zijn deze bossen alleen nog in Centraal Afrika te vinden en een klein stukje in Kenia. Ik vind het heerlijk om door het woud heen te lopen: de geluiden, de temperatuur, de flora en de fauna. De gids vertelt enthousiast over elke boom, plant en vogel die we tegenkomen. Het is in ieder geval de beste biologies die ik heb gehad. Hij vertelt van zo ongeveer elke plant de medicinale toepassing, waardoor het lijkt alsof we door een natuurlijke apotheek heenlopen. Hetgeen het meest blijft hangen is dat er in Kakamenga een mug voorkomt die leeft van zowel de malariamug als de tijgermug. Als gevolg komen die twee muggen niet voor in het regenwoud; en is er daar geen kans op o.a. malaria. Deze mug plant zich voort bij een soort vijgenboom, als je de boom dus kan introduceren in omgevingen buiten het regenwoud… Is dit de natuurlijke oplossing voor malaria, dengue en andere parasitaire ziektes? Kunnen we hier wat mee? Vragen die we misschien later kunnen beantwoorden.

Na onze drie-urige tocht met apen, vogels en, jammerlijk genoeg, geen slangen, vertrekken we richting Boma Letu. Onderweg stoppen we bij Brevin, de zoon van de projectleider. Hij studeert agrarische wetenschappen aan de universiteit van Kakamenga. Het weerzien met Brevin was gisteravond al, maar Teun en ik zijn benieuwd naar zijn nieuwe kamer, dichterbij de universiteit. Die kamer blijkt een hok van twee-bij-twee meter te zijn. Voor de goed orde, daar slaapt, kookt en wast hij. Onze westerse werkelijkheid en die in Kenia blijft een wereld van verschil. Brevin is er echter niet minder dankbaar voor.

Terug in de landrover komt Boma Letu steeds dichterbij. Mijn gespannenheid loopt op. Hoe gaan we het project dit jaar aantreffen? Welke aangename en onaangename verassingen staan ons dit jaar te wachten? Hoe succesvol en blijvend zijn de projectinvesteringen? Bij de t-splitsing links richting Matayos, nu nog twintig minuten.

Bij de lokale markt treffen we Phaustine, projectleider van Boma Letu. Het weerzien is hartelijk en het project lijkt er mooi bij te liggen. Aangekomen, krijgen we direct een rondleiding van Phaustine. Er zijn weinig mensen die met zoveel passie kunnen vertellen. Ik merk hoe dankbaar ze zijn voor het waterproject, hoezeer dit dankbaar werk is. Het is ontzettend gaaf om te zien en te horen dat het irrigatieproject een doorslaand succes is. We weten nu ook dat ondergrondse bewatering beter werkt dan bovengrondse. We kunnen het succesvolste concept nu ook verder uitbreiden.

Zoals de vorige keren, zijn er ook nu verassingen. Positieve en negatieve zaken die niet digitaal gecommuniceerd zijn: parelhoenen (idee van Brevin), extra gehuurd land voor extra landbouw, konijnenpest, kapotte klamboes. Transparantie tussen Nederland en Kenia kan echt nog wel wat beter. Ik balanceer tussen de gedachte wat er allemaal nog beter kan en hoever we over de jaren gekomen zijn (en hoever we nog moeten). Maar morgen is er genoeg kans voor mijn scherpe noten, vandaag kies ik ervoor om trots te zijn. Het resultaat is er naar: zelfredzaamheid op 33% en nagenoeg zelfvoorzienend op het gebied van voedsel. Genoeg basis om verder te werken aan projectsucces.

Vrijdag 17 januari, Busia

Trip to Kenia
Trip to Kenia

Prioriteiten


Zaterdagochtend acht uur. Na een nachtje aclamatiseren aan de gevoelstemperatuur van Busia gaan we wederom op pad naar het project. De meeste van ons zijn er inmiddels achter dat Nederlanders een paar centimeter te lang zijn geworden op volledige op een Keniaans bed te passen, maar dat mag fe pret niet drukken.

Vandaag splitst het verhaal zich in twee delen. De ene groep treedt in de voetsporen van eerste ontdekkingsreizigers die in 1883 voor het eerst het Victoriameer bereikten. Maar in plaats van te voet of met de auto, wagen zij de reis op de boda boda (1 cylinder moter) door de binnenlanden. De andere groep (Bram, Teun en ik) geven de prioriteit aan de jaarvergadering samen met Phaustine en Brevin, dat is tenslotte de hoofdreden voor onze reis.

De vorige avond hebben we de rest ban de groep al een beetje mentaal voorbereid op de trip. Toen waren de reacties een beetje voorzichtig: is dat wel veilig? Maar nu de boda boda’s aan komen rijden worden ze langzaam enthousiast (aan het eind van de rit vonden ze het een pracht ervaring). Als bestuur hebben we besloten om een deel van de kinderen met de landrovers mee te sturen. Ze kennen immers alleen het terrein en de school waar ze naartoe lopen. Daarnaast gaan er een paar begeleiders mee. Volgens onze telling gaan er zo’n vijftig personen mee. Het wordt een stoffige optocht van één-en-twintig boda boda’s en twee landrovers vol met kinderen door de binnenlanden.

Nu is één mzungu (blanke) daar al een attractie, laat staan acht blanken op boda boda’s in een caravaan van rood stof. Bij het Victoriameer blijkt dat er een soort zwaan-kleef-aan effect te hebben plaatsgevonden. Het is aantal deelnemers is magisch gegroeid naar tachtig. Na een boottocht en een veelvuldig aantal selfies met de locals, die gevraagd en ongevraagd met de mzungu’s op de foto gaan, keert de stoet huiswaarts.

Ondertussen wordt er op Boma Letu intensief vergaderd. De agenda is van te voren voorbereid en getimeboxed: we hebben veel te bespreken. We beginnen met terugkijken naar 2019 en bespreken met elkaar waar we blij, boos, treurig, geïrriteerd if bezorgd over zijn. Het klaart de lucht en levert nuttige acties en verbeteringen op. Daarna bespreken we de plannen voor het medisch centrum en de biogas digester. Dankzij mijn collega’s bij Blue Bricks en een gul extern fonds is de financiering voor de biogas installatie rond. Het medisch centrum staat op 90% en we kunnen beginnen met het neerzetten van het gebouw, als we het eens gaan worden over de locatie op het terrein.

Vervolgens kijken we naar de keuken. Ik denk dat we daar afgelopen jaar de verkeerde prioriteit aan hebben gegeven. Het gebouw heeft geen schoorsteen en het kookgedeelte staat letterlijk blauw van de rook. Dat zijn geen gezonde omstandigheden voor de kookploeg. De introductie van de biogas digester gaat dat gelukkig veranderen als we de keuken aansluiten. In de toekomst wordt er gekookt op methaangas die geproduceerd is van de uitwerpselen die bij het project worden “gedoneerd”.

Met de gedachten terug bij de vergadering gaan we door met de budgettering van 2020 en de prioritering van alle ideeën die op tafel zijn gekomen. Via de SAFE-techniek: Weighted Shortest Job First (WSJF), prioritiseren we in no-time de lijst. We willen ons dit jaar voornamelijk richten op de reductie van malaria en andere ziektes. De ideeën gerelateerd aan dat thema krijgen de prioriteit. De mug uit de vorige post komt ook op de lijst. Immers, het is het beste op dat soort ideeën uit te proberen en te duimen dat het even succesvol is als de irrigatie.

Met onze prioriteiten helder keren we terug naar het hotel voor een welverdiende Tusker.


Zaterdag 18 januari, Boma Letu

Trip to Kenia
Trip to Kenia